استخدام انبوه‌سازان توسط وزارت مسكن براي تبديل زمين‌هاي 99 ساله به آپارتمان‌هاي قابل سكونت محتواي «طرح تحول» در مسكن مهر است كه با اجراي آن از امروز مسير حركت تعاوني‌هاي مسكن تغيير مي‌كند.
وزارت مسكن سرانجام مسووليت سنگين ساخت‌وساز روي زمين‌هاي 99 ساله را تقبل كرد تا با واگذاري آن به انبوه‌سازان نه زمين صاف و بدون ارزش بلكه خانه ساخته شده را به تعاوني‌ها تحويل دهد. با اجراي طرح تحول در مسكن مهر سازمان‌هاي مسكن و شهرسازي 30 استان كشور موظف مي‌شوند با يكسري انبوه‌ساز صاحب صلاحيت براي ساخت مسكن بر روي زمين‌هاي 99 ساله وارد مذاكره شوند و بعد از آناليز قيمت ساخت با آنها براي شروع عمليات قرارداد ببندند. انبوه‌سازان نيز در قالب اين قرارداد متعهد مي‌شوند در زمان مشخص واحدهاي مسكوني را ساخته و آنها را با همان قيمت ساخت به تعاوني‌هاي مسكن تحويل دهند. با روش جديد، تعاوني‌هاي مسكن هيچ‌گونه مسووليتي اعم از نظارت يا دخالت در ساخت‌وساز ندارند و كافي است آورده‌اي زير 10ميليون تومان را فراهم كنند. اما حسن تغييرات ايجاد شده در مسير مسكن مهر براي مردم فقط به سلب مسووليت آنها از ساخت‌وساز خلاصه نمي‌شود. در طرح تحول تدوين شده براي اين پروژه ملي تدابيري نيز براي ناتواني مالي اعضاي تعاوني‌ها در نظر گرفته شده است: «انبوه‌سازان از دولت اجازه دارند در هر مرحله از پيشرفت پروژه و به هر ميزان كه اعضا پول كم آوردند، تامين مالي كنند و در زمان تحويل واحدها بسته به نظر مشتري (متقاضيان مسكن مهر) آورده‌شان را به صورت وام به او منتقل كنند يا در قالب مشاركت با متقاضي وارد شوند.» تغييراتي كه از امروز ساختار مسكن مهر را متحول مي‌كند هم مي‌تواند در قالب پاسخ دولت به آرزوي دو ساله انبوه‌سازان براي ورود به اين پروژه تحليل شود و هم در قالب جمع بندي دولت نسبت به اينكه با واگذاري يكسري زمين به مردمي كه كوچك‌ترين تجربه و شناختي از ساخت‌وساز ندارند، نمي‌توان انتظار صاحبخانه شدن آنها را داشت. انبوه‌سازان در روزهايي كه ركود سراسر بازار مسكن و حتي بازارهاي مرتبط را فرا گرفته، با پيشنهاد دولت براي ساخت يك‌ميليون واحد مسكوني مواجه شده‌اند كه حالا با پاسخ مثبت به اين پيشنهاد كارشان دوباره رونق خواهد گرفت.
از سوي ديگر دولت نيز كه تا پيش از اين خود را فقط به تامين زمين اجاره‌اي و پرداخت 14ميليون تومان وام متعهد كرده بود، اكنون بنا دارد يك قدم بزرگ جلو بيايد تا پروژه مسكن مهر تا چند ماه آينده عملكردي قابل دفاع داشته باشد.
طرح تحول مسكن مهر اگر درست و كامل به اجرا دربيايد، سه مجموعه مردم، دولت و انبوه‌سازان هر كدام به نحوي از مزاياي آن بهره‌مند خواهد شد. منوچهر خواجه دلويي معاون وزير مسكن در اين‌باره گفت: در چند ماه اخير تعداد زيادي از تعاوني‌ها مراجعه كردند براي دريافت واحدهاي آماده به جاي دريافت زمين اجاره‌اي و با توجه به اينكه براي برخي از تعاوني‌هاي مسكن مهر امكان مديريت و كنترل بر ساخت‌وساز وجود ندارد، تصميم گرفته شد كه انبوه‌سازان در ساخت مسكن مهر به صورت متمركز حضور پيدا كنند.
خواجه‌دلويي در گفت‌وگوي ويژه شبكه دو سيما شرط واگذاري زمين‌هاي 99 ساله به انبوه‌سازان را استفاده از فن‌آوري‌هاي نوين عنوان كرد و افزود: سازندگان انبوه بايد بر سر قيمت ساخت ابتدا با سازمان مسكن هر استان به تفاهم برسند و واحدها را بايد به قيمت تمام شده به متقاضيان واگذار كنند. وي تصريح كرد: انبوه‌سازاني كه بر روي زمين 99 ساله كار مي‌كنند تا قبل از مرحله فونداسيون اجازه فروش به تعاوني را ندارند.
معاون وزير مسكن در ادامه تاكيد كرد: براي پروژه‌هايي كه انبوه‌سازان مي‌سازند الزام نيست كه تعاوني‌ها واحدها را خريداري كنند، بلكه گروه‌هاي كوچك‌تر (3 تا 5 نفر) نيز مي‌توانند به انبوه‌سازان مراجعه كنند. خواجه دلويي با اشاره به اينكه در شيوه جديد ساخت مسكن مهر انبوه‌سازان خلاءهاي مالي مردم را پر مي‌كنند، گفت: اگر در پروژه 400 واحدي فقط متقاضي مسكن مهر به ظرفيت 200 واحد به انبوه‌ساز مراجعه كرد در اين صورت سازنده مي‌تواند براي 200 واحد ديگر قرارداد مشاركت با وزارت مسكن منعقد كند تا در نهايت به دو روش تسويه قرارداد صورت گيرد كه در اين صورت انبوه‌ساز مي‌تواند زمين اجاره‌اي را با پرداخت قيمت كارشناسي آن در زمان واگذاري خريداري كند يا قرارداد را به مشاركت در آماده‌سازي و ساخت مسكن تبديل كند.
رهبر: تكليف تسهيلات بايد روشن شود
ايرج رهبر، رييس انجمن انبوه‌سازان استان تهران با استقبال از طرح تحول در مسكن مهر تغيير شيوه واگذاري زمين‌هاي 99 ساله را گامي بسيار مهم در پروژه ملي مسكن مهر ارزيابي كرد و گفت: سپردن ساخت اين واحدها به انبوه‌سازان بايد خيلي پيش از اين انجام مي‌گرفت. رهبر افزود: تعاوني‌ها تخصصي در حوزه ساخت ندارند و براي ساخت پروژه‌اي 200 واحدي بايد قراردادهاي پيچيده‌اي با سازندگان امضا كنند كه اين كار مشكلي است. همچنين مساله تامين مالي معضل بزرگي براي تعاوني‌ها است و اگر مردم خودشان ساخت را برعهده بگيرند، شايد سال‌ها طول خواهد كشيد تا پروژه تكميل شود.ايرج رهبر در بخشي از گفت‌وگوي ويژه شبكه دو سيما در حضور معاون وزير مسكن خواستار برگزاري نشست فوري با حضور مقامات بانك مركزي، وزارت مسكن و انبوه‌سازان شد تا وضعيت پرداخت به موقع تسهيلات مسكن مهر روشن شود. رهبر همچنين درخواست كرد وضعيت تسهيلات روشن شود تا در مراحل اوليه ساخت، بانك‌ها وام 14ميليون توماني را بدون وقفه پرداخت كنند.

نحوه واگذاري زمين‌هاي 99 ساله به انبوه‌سازان
وزارت مسكن از طريق سازمان‌هاي مسكن و شهرسازي استان‌ها زمين‌هاي 99 ساله را تحت شرايط و ضوابطي كه هفته گذشته به تاييد كانون سراسري انبوه‌سازان رسيده، واگذار مي‌كند. اين ضوابط در 6 ماده به شرح زير است:
ماده 1- سازمان‌هاي مسكن و شهرسازي بخشي از اراضي در اختيار خود را جهت ساخت مسكن با فناوري‌هاي نو و در قالب پروژه‌هاي 200 واحد و بيشتر به سازندگان انبوه مسكن واگذار مي‌نمايند.
تبصره: سازندگان موضوع اين ماده مي‌بايست داراي پروانه صلاحيت از وزارت مسكن و شهرسازي بوده و از طرف انجمن صنفي انبوه‌سازان استان معرفي شده باشند.
ماده 2- اراضي موضوع اين تفاهمنامه بدون دريافت وجه و به صورت اماني در اختيار سازندگان قرار مي‌گيرد. سازندگان مكلف هستند با قيمت توافقي كه با توجه به فناوري مورد استفاده و حذف مورد در هر قرارداد تعيين مي‌گردد واحدهاي پروژه را براساس ميانگين زيربناي مفيد حداكثر 75 متر مربع احداث نمايد. در صورت وجود تقاضا بيشتر از امكانات قابل واگذاري، انتخاب متقاضي از طريق محدود و با توجه به قيمت توافقي موضوع اين ماده صورت مي‌پذيرد.
ماده 3- به طرح‌هاي مورد احداث در قالب اين دستورالعمل، 150ميليون ريال به ازاي هر واحد در مرحله آماده‌سازي زمين و ساخت، تسهيلات بانكي پرداخت مي‌گردد.
ماده 4- پس از پايان مرحله اتمام پي، فهرست مشخصات واحدها و قيمت تمام شده آن بر اساس قيمت توافقي موضوع ماده 2 به اطلاع متقاضيان مسكن مهر از طرف ادارات كل تعاون استان خواهد رسيد.
ماده 5- در صورتي كه تا قبل از اتمام مرحله سفت‌كاري متقاضيان واجد شرايط براساس ضوابط مسكن مهر و داراي توان پرداخت براساس قيمت توافقي ماده 2، توسط ادارات كل تعاون معرفي گرديدند، اعياني واحدها به اين متقاضيان پيش فروش خواهد شد.
ماده 6- در صورت عدم معرفي متقاضيان مسكن مهر، از طرف سازمان مسكن و شهرسازي تسويه قرارداد به دو روش زير انجام مي‌گيرد:
الف) فروش زمين محل پروژه با قيمت كارشناسي روز زمان واگذاري
ب) ارزش‌گذاري آورده سهم سازمان (زمين) و سازنده (سرمايه ساخت) به قيمت كارشناسي روز و تبديل قرارداد به مشاركت در آماده‌سازي و ساخت مسكن